Marihuana lepsza niż antybiotyki?

Paweł Konieczka
Czy w nauce istnieją mody? Oczywiście. W Polsce od pewnego czasu dużo się mówi o leczeniu marihuaną. Dr Paweł Konieczka z Katedry Drobiarstwa na Wydziale Bioinżynierii Zwierząt uległ tej modzie, ale nie tylko on, bo jeszcze NCN i Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Dr Paweł Konieczka jest kierownikiem projektu dotyczącego zastosowania ekstraktu z marihuany do leczenia chorób przełyku kurczaków i młodych indyków, finansowanego przez NCN (program OPUS). Grant, który otrzymał wynosi 1,78 mln zł. Realizuje go we współpracy z Instytutem Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w Poznaniu i Szkołą Główną Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Instytut Włókien Naturalnych jest odpowiedzialny za pozyskanie ekstraktu zawierającego związek bioaktywny (kannabidiol), a naukowcy z Wydziału Nauk o Zwierzętach SGGW za badania jakości mięsa brojlerów. Chociaż jest to grant na badania podstawowe, wyraźnie widać jego praktyczne zastosowanie. Polska jest bowiem największym producentem mięsa drobiowego w Europie. A jeśli mięso drobiowe to brojlery.

Błyskawiczne tempo wzrostu

Odchów kurcząt brojlerów w warunkach komercyjnych trwa średnio 5-6 tygodni. W tym krótkim czasie pisklęta od wagi 40 g muszą dojść aż do 2,5 kg. Tempo wzrostu mają więc błyskawiczne. Zależy ono w dużym stopniu od właściwego żywienia. Na przyrost 1 kg masy ciała brojlery zużywają średnio 1,5 kg paszy, ale w początkowym okresie swego krótkiego życia na przyrost 1 kg masy ciała potrzebują tylko 1,2 kg paszy! Żywienie dla osiągnięcia tak szybkiego tempa wzrostu jest bardzo ważne. Hodowcy i przemysł dobrze o tym wiedzą i dlatego dla każdej linii brojlerów jest oddzielna receptura paszy, dostosowana do jej potrzeb żywieniowych, którą hodowcy stosują ściśle według załączonej instrukcji. Pasza jest tak dobrana, że kurczaki w każdym okresie swego życia dostają właśnie to, czego potrzebują i w ilości, której potrzebują. Przekarmianie lub niedokarmianie kurcząt hodowcom się po prostu nie opłaca.

Dieta wyczynowego sportowca przy diecie brojlerów jest prymitywna. Wyselekcjonowanie kur, które w 6 tygodni osiągają masę ciała, do której dawniej kurczęta potrzebowały około pół roku, odbyło się jednak kosztem innych cech brojlerów. Są one mało odporne na infekcje i choroby. Szczególnie niebezpieczne są dla nich choroby przewodu pokarmowego. Kurczak, który cierpi na te dolegliwości nie rośnie w odpowiednim tempie, albo jego mięso jest złej jakości, często takie ptaki padają. Każda z tych rzeczy to dla hodowcy strata, bo w kilkudziesięciotysięcznych stadach nic nie dzieje się jednostkowo. Dr Paweł Konieczka zajmuje się badaniami fizjologii właśnie przewodu pokarmowego drobiu.

Kannabidiol – duch marihuany

– Dużo się teraz mówi i pisze o leczniczych właściwościach konopi włóknistych czy marihuany. Mało kto jednak bliżej się w tym orientuje. Zarówno konopie włókniste jak i marihuana zawierają wiele substancji, w tym psychoaktywnych, lecz nie o te w zootechnice chodzi. Dla mnie istotny jest kannabidiol. To organiczny związek biologicznie czynny, którego działanie psychoaktywne jest bardzo małe, ale który, jak sprawdzili to już naukowcy na świecie, działa leczniczo na schorzenia układu pokarmowego szczurów. Badania na szczurach prowadzą z myślą wykorzystania ich wyników w przyszłości u ludzi. To zainspirowało mnie do zbadania, jak kannabidiol działa na układ pokarmowy brojlerów – wyjaśnia dr Konieczka.

I tego właśnie dotyczy projekt, na który dostał grant z NCN. Badania zaczął w kwietniu 2019 r. Zakończenie projektu przewiduje na marzec 2022 r. Już teraz może jednak pochwalić się dobrymi wynikami.

– Moje badania wykazały, że kannabidiol inicjuje mechanizmy leczące zapalenia przewodu pokarmowego brojlerów. Teraz analizujemy, czy związek ten odkłada się w mięsie kurczaków, w jakiej ilości i czy zjedzony będzie się odkładać w organizmie konsumenta drobiowego mięsa (badania na szczurach). To bardzo ważne badania. Dlaczego? Od pewnego czasu w leczeniu drobiu już nie można profilaktycznie stosować antybiotyków, ale w praktyce różne z tym bywa. Ponadto, wzrasta stan świadomości konsumentów i coraz częściej domagają się, aby mięso i jaja pochodziły od zdrowych ptaków. Kannabidiol to substancja wciąż mało poznana, ale jej właściwości lecznicze przewodu pokarmowego są niezwykle ciekawe. Jeśli moje badania dadzą pozytywny wynik i uda się zrozumieć mechanizm działania kannabidiolu, to może uda się zaproponować skuteczną i alternatywną do antybiotyków profilaktykę schorzeń układu pokarmowego drobiu – zastanawia się dr Konieczka.

Drób musi być czysty

Badania dr Konieczki są ważne, bo przeciętny Polak zjada obecnie już 30 kg drobiu rocznie, więcej niż wieprzowiny. Antybiotyki w coraz większym stopniu stanowią zagrożenie nie tylko dlatego, że ich pozostałości mogą odkładać się w mięsie drobiowym, ale przede wszystkim ze względu na możliwość powstawania antybiotykoopornych bakterii patogennych. Skoro zatem tak dużo jemy drobiu, to jego mięso musi być bezwzględnie czyste. Dlaczego NCN dał dofinasowanie na badania dr Konieczki – już zatem wiadomo. A co ma do tego Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego? Minister doceniając znaczenie badań młodego kortowskiego uczonego (34 l.) przyznał mu pod koniec 2019 r. stypendium naukowe dla wybitnych młodych naukowców. Nie jest to jednak pierwsze wyróżnienie dr. Konieczki. Wcześniej – w 2013 i 14 r. otrzymywał stypendium marszałka woj. mazowieckiego dla młodych doktorantów prowadzących badania o dużym potencjale wdrożeniowym. Badania są finansowane przez Narodowe Centrum Nauki projekt nr 2018/29/B/NZ9/01351

Lech Kryszałowicz