Grant na zmniejszenie śmiertelności COVID-19

Ograniczenie śmiertelności w przebiegu COVID-19 poprzez poszukiwanie mechanizmów i metod terapii zespołu burzy cytokinowej to cel badań, na które zespół prof. n. med. Marcina Mycko otrzymał właśnie grant z Narodowego Centrum Nauki.

Pod koniec marca Narodowe Centrum Nauki ogłosiło konkurs grantowy na badania nad COVID-19. Miał na celu opracowanie badań, które przyczynią się do zrozumienia mechanizmu działania koronawirusa SARS-CoV-2, a także udoskonalenia testów diagnostycznych, poszukiwania nowych leków i łagodzenia społecznych skutków pandemii. Konkurs był przeprowadzony w ekspresowym tempie. Na złożenie wniosków naukowcy mieli jedynie 2 tygodnie, a ich ocena trwała zaledwie miesiąc. Pomimo tak krótkiego terminu, konkurs spotkał się z dużym odzewem. Badacze złożyli 262 wnioski na łączną kwotę ponad 140 mln zł. Finansowanie na sumę ponad 12 mln zł przyznano 19 projektom z całej Polski. W naukach o życiu finansowanie otrzymało 12 projektów, w naukach humanistycznych, społecznych i o sztuce – 4, zaś w naukach ścisłych i technicznych – 3.

Wśród zakwalifikowanych wniosków są badania zespołu prof. Marcina Mycko, kierownika Kliniki Neurologii Collegium Medicum UWM. Są to badania ściśle medyczne, o charakterze podstawowym.

Głównym celem olsztyńskich badań jest odkrycie mechanizmów zespołu burzy cytokinowej (CSS) oraz opracowanie i przetestowanie metod terapeutycznego zapobiegania lub leczenia tego stanu. Cytokiny to bardzo złożona grupa różnych białek, występujących w układzie odpornościowym człowieka, które kontrolują zachowanie tego układu, w tym biorą udział w odpowiedzi organizmu na zakażenia.

COVID-19 (ciężki ostry zespół oddechowy) jest skutkiem infekcji koronawirusem typu 2. Objawy kliniczne COVID-19 u większości pacjentów mają charakter łagodny lub umiarkowanie ciężki, ale u ok 20% chorych dochodzi do ciężkiego zapalenia płuc. A u ok. 3% pacjentów rozwija się najbardziej niebezpieczna forma COVID-19, składająca się z jednoczesnej ostrej niewydolności oddechowej, wstrząsu septycznego i niewydolności wielonarządowej.

- Objawy te to zespół „burzy cytokinowej” (cytokine storm syndrome, CSS), która może doprowadzić nawet do śmierci pacjenta. Mamy do czynienia z sytuacją, w której to nie wirus zabija pacjenta, tylko organizm sam siebie uszkadza na skutek zbyt gwałtownej i przesadnej reakcji. Taka nadmierna aktywacja układu odpornościowego jest szczególnie groźna, gdy zakażeniu koronawirusem ulegają osoby już wcześniej chorujące z innych przyczyn – tłumaczy prof. Mycko.

Zespół prof. Mycko będzie badać, jakie mechanizmy wywołują te śmiertelne reakcje i szukać sposobu na ich farmakologiczne osłabienie, aby system odpornościowy pacjenta go nie zabijał.

To, że zespół naukowy prof. Mycko zgłosił się na konkurs NCN nie wynikło z potrzeby chwili lub chęci zaistnienia w badaniach znajdujących się w centrum zainteresowania mediów całego świata. Jego zespół od kilku lat prowadzi badania nad mechanizmami rozwoju stwardnienia rozsianego i szuka metod wpływu na układ odpornościowy w zwalczaniu tej choroby.

- Odkryliśmy już, że chociaż stwardnienie rozsiane i COVID 19 to choroby o zupełnie innym podłożu, mechanizm powstawania burzy cytokinowej jest częściowo podobny. Wykorzystamy zatem naszą dotychczasową wiedzę, aby poznać mechanizmy kontrolujące rozwój CSS, a także zidentyfikować główne ścieżki, które mogą być wykorzystane dla interwencji terapeutycznej podczas „burzy cytokinowej”. Zaproponowaliśmy, aby skorzystać z unikalnego eksperymentalnego modelu wywoływania CSS. Uważamy, że nasz model burzy cytokinowej przyczyni się do przyspieszenia rozwoju skutecznych terapii u pacjentów z COVID-19, a także i w innych schorzeniach, które mogą doprowadzić do zespołu burzy cytokinowej - dodaje prof. Mycko.

Badania jego zespołu planowane są na 18 miesięcy i zakończą się z upływem roku 2021. Na ich prowadzenie NCN przyznało 1,08 mln zł. To drugi co do wielkości grant w tym konkursie.

W skład zespołu prowadzącego badania wchodzą: prof. Marcin Mycko – kierownik, prof. Krzysztof Selmaj, mgr Magdalena Tinsley, mgr Agnieszka Lewandowska i dr Anna Żurawska.

Lech Kryszałowicz

w kategorii